Streszczenia artykułów

 

Czasopismo Naukowo-Techniczne Górnictwa Rud „CUPRUM”

Nr 4 (61) /2011

 

 

 

 

Ocena zagrożenia tąpaniami i profilaktyka tąpaniowa w polskich kopalniach miedzi (eng.)

prof. dr hab. inż. Jan Butra, dr hab. inż. Jan Kudełko 

Długotrwała eksploatacja złoża miedzi na obszarze LGOM pozwoliła na uzyskanie  znaczącego doświadczenia odnośnie wpływów warunków geologiczno-górniczych na zagrożenie sejsmicznie i tąpaniowe. W oparciu o zgromadzone dane, opracowane zostały metody zapobiegania tąpaniom dla podziemnych kopalń miedzi. Metody oceny zagrożenia tąpaniami, jak również metody kontroli tąpań stanowią system zapobiegania tąpaniom. Metody zapobiegania tąpaniom, które ze względu na swój charakter i miejsce w procesie wydobycia dzielimy na pasywne i aktywne. Aktywne metody zapobiegania tąpaniom polegają na likwidacji naprężeń w obszarach ich koncentracji poprzez kontrolowane prowokowanie wstrząsów  i tąpnięć górotworu przy wykorzystaniu robót strzałowych (grupowe strzelania urabiające, strzelania odprężające w górotworze i w filarach zdolnych do akumulacji naprężeń oraz w spągu i w stropie wyrobisk). Strzelania grupowe jako podstawowa metoda są bardzo skuteczne w warunkach kopalń miedzi. Prowokowanie zjawisk dynamicznych pozwala na kontrolowanie czasu i miejsca ich wystąpienia. W polskich kopalniach miedzi wszystkie roboty strzałowe wykonywane są pod nieobecność pracowników w rejonie eksploatacji. Dzienna ilość zarejestrowanych silnych zjawisk sejsmicznych oraz ilość uwolnionej przy tym energii potwierdzają celowość stosowania tego sposobu zapobiegania tąpaniom. Metody zapobiegania zagrożeniu tąpaniowemu opracowane w ciągu 40 lat eksploatacji złoża miedzi są opłacalne ekonomicznie i zapewniają odpowiednią skuteczność w warunkach wysokiego poziomu zagrożenia tąpaniami. 

 

Uwarunkowania prawne i środowiskowe dotyczące stosowania czynników chłodniczych w klimatyzacji w górnictwie

dr inż. Sławomir Gajosiński, mgr inż. Magdalena Jankowska-Groch

W artykule przedstawiono klasyfikację czynników chłodniczych ze względu na budowę chemiczną oraz stopień oddziaływania na środowisko. Scharakteryzowano własności czynników stosowanych w górniczych urządzeniach chłodniczych. Zaprezentowano regulacje prawne związane z wykorzystaniem różnych rodzajów czynników, zarówno w nowych instalacjach, jak i podczas serwisowania istniejących urządzeń. Regulacje prawne wynikają generalnie z oddziaływania czynników na środowisko: degradacji warstwy ozonowej i wywoływania efektu cieplarnianego. Przedstawiono aktualne tendencje dotyczące stosowania nowych czynników, ze szczególnym uwzględnieniem możliwości ich wykorzystania w górniczych urządzeniach chłodniczych.

 

Ocena i poprawa stateczności podziemnych wyrobisk górniczych z uwzględnieniem wpływu naprężeń poziomych

dr  inż. Daniel Pawelus, prof. dr hab. inż. Jan Butra

Przedstawiono problematykę wpływu wzmożonych naprężeń pierwotnych na stateczność wyrobisk górniczych. Opisano stosowane w górnictwie polskim i światowym sposoby poprawy stateczności wyrobisk kopalnianych, wykonywanych w polu wzmożonych naprężeń poziomych. 

 

„Śląska Sztolnia Szczęśliwa" w Gierczynie - materialne świadectwo problemów technicznych XVIII wiecznego górnictwa rud i zabytek techniki wymagający ochrony

dr inż. Maciej Madziarz

Przedstawiono historię i zachowane pozostałości nieukończonej głębokiej sztolni odwadniającej kopalnię rud cyny „Hundsrücken" w Gierczynie, na tle rozwoju dawnych robót górniczych w tym rejonie. Poruszono zagadnienia dotyczące podstawowej roli i znaczenia sztolni w dawnym górnictwie, problematyki ich budowy oraz występowania reliktów dawnych wyrobisk na współczesnym terytorium Polski.