Archiwum 2009-2010

Czasopismo Naukowo-Techniczne Górnictwa Rud "CUPRUM"
Nr 4 (57)/2010

Szacowanie kosztów utrzymania taśm w kopalni stosującej różne strategie wymian taśm i metody wykrywania ich uszkodzeń

dr hab. inż. Leszek Jurdziak, dr inż. Ryszard Błażej 

Zaproponowano modele do szacowania kosztów utrzymania taśm w kopalni obejmujących: koszty obsług taśm (w tym stosowanie metod NDT), ich wymian i strat spowodowanych postojami awaryjnymi spowodowanych awariami taśm. Uwzględniono wzrost trwałości taśm wynikający z rosnących nakładów na ich obsługę K_o, możliwości regeneracji taśm oraz korzyści z zastosowania metod bezinwazyjnej diagnostyki NDT pozwalające zwiększyć skuteczność wykrywania uszkodzeń w stosunku do subiektywnej oceny dokonywanej w trakcie rutynowych przeglądów. Uzyskane rezultaty mają charakter jakościowy i poglądowy. Do jej wdrożenia w warunkach konkretnej kopalni konieczne są badania statystyczne pozwalające zidentyfikować wprowadzone parametry (w tym m.in. rozkład trwałości taśmy nowej i regenerowanej, skuteczność wykrywania uszkodzeń, frakcję błędnych decyzji) oraz  określenie rzeczywistych kosztów obsług i strat postojowych.

Ocena możliwości powstania katastrofy górniczej w oparciu o badania statystyczne

 prof. dr hab. inż. Andrzej Strumiński, dr Barbara Madeja-Strumińska

 W artykule przedstawiono analizę statystyki katastrof górniczych, do jakich doszło w polskich kopalniach węgla kamiennego w latach 1945-2008. Katastrofy te obejmują wypadki zbiorowe, w których zginęło pięć lub więcej pracowników zatrudnionych w podziemiach kopalń. Dotyczą one takich grup przyczynowych jak: wypływy i wyrzuty gazów oraz skał, zapalenie i wybuchy metanu, tąpnięcia i zawały, wybuchy pyłu węglowego, pożary, udary cieplne, wdarcie wody oraz urządzenia energomechaniczne. Zaprezentowano pewną koncepcję prognozy możliwości powstawania katastrof górniczych w kopalniach węgla kamiennego. Scharakteryzowano ogólnie przyczyny powstawania tych katastrof, zwracając szczególną uwagę na zagrożenia górnicze. Omówiono także probabilistyczny model powstawania górniczej katastrofy aerologicznej.

Simulation of a tunnel boring machine

Saleh Balideh, Mohammadali Sepehri, Wei V. Liu, Raymond Suglo, Jozef Szymanski, Stefan Planeta

The operation of a Tunnel Boring Machine (TBM) is modeled using the Visual Simulation Language for Alternative Modelling (SLAM) with AweSim software. Each TBM tunneling cycle consists of the cutting, materials handling operations. The operations in the TBM cycle are interdependent and determine the rate of advance of the tunnel. In this paper, two kinds of simulations were done. The first simulation involved the TBM working with one muck car while in the second simulation, two muck cars are allocated to the TBM. The results show that the availabilities of the TBM and muck cars were significantly higher when two muck cars were assigned to the TBM than when one muck car was used. In addition, the rate of tunneling can be accelerated when the materials handling system uses 7 concrete segments per ring of supporting system and two muck cars are allocated to the TBM.

Odporność obiektów magazynowych w masywie solnym LGOM na zagrożenie generowane działalnością górniczą

mgr inż. Bogumiła Pałac-Walko, dr hab. inż. Witold Pytel

Wybieraniu złoża rudy miedzi w północnej części monokliny przedsudeckiej towarzyszy oddziaływanie grubej (do 300 m) i rozległej warstwy soli kamiennej. Zważywszy na sprężysto-lepki charakter tych oddziaływań należy się liczyć z odmiennymi niż dotychczas, niekoniecznie bardziej korzystnymi, efektami geomechanicznej współpracy warstwy solnej z bardzo wytrzymałymi i słabo odkształcalnymi utworami cechsztyńskimi (dolomity, anhydryty). Z drugiej jednakże strony obecność bardzo szczelnego, o wyjątkowo niskiej wilgotności, materiału solnego tworzy warunki geologiczne szczególnie korzystne dla posadowienia podziemnych składowisk odpadów. Istotne jest zatem rozpoznanie wpływu eksploatacji górniczej prowadzonej poniżej utworów solnych na stateczność umieszczonych w nich komorowych obiektów magazynowych. W tym celu został wykorzystany trójwymiarowy model numeryczny dla złoża „Głogów Głęboki Przemysłowy" wykorzystujący metodę różnic skończonych obejmujący takie zjawiska jak pełzanie soli oraz jej niewielką wytrzymałość.

Badania skał w prawdziwie trójosiowym stanie naprężenia

mgr inż. Ewelina Fabiańczyk, mgr inż. Bogumiła Pałac-Walko

Dokonano przeglądu literatury związanej z tematyką badań skał w warunkach prawdziwie trójosiowego stanu naprężeń ściskających. Wskazano na istotne znaczenie  tego rodzaju badań dla przypadku anizotropii materiałów.

 

Czasopismo Naukowo-Techniczne Górnictwa Rud "CUPRUM"

Nr 3 (56)/2010

Multiple regression model of functional dependency in impact force from height and weight of ram for conveyor belt

Dr. Miriam Andrejiová, PhD., Prof. Eng. Daniela Marasová, CSc.

The article presents the regression model of functional dependency on impact force from height of falling and weight of ram for selected conveyor belt. First part of article tests statistical significance of regression model and model's parameters and deals with analysis of random error. The next part of the article deals with identification of outlying and influential data.

Nowoczesne górnicze przenośniki taśmowe wznoszące o zmniejszonej energochłonności - polskie realizacje 

prof. zw. dr hab. inż. Jerzy Antoniak

Ważnym problemem XXI wieku jest zmniejszenie emisji dwutlenku węgla do atmosfery. W tym obszarze dużym osiągnięciem nauki i techniki są zrobotyzowane energooszczędne górnicze przenośniki taśmowe wznoszące. Ich własności techniczno-ruchowe przedstawiono na przykładzie przenośników taśmowych zainstalowanych w kopalniach węgla kamiennego Piast, Jankowice i Marcel. Zmniejszone zużycie energii elektrycznej jest w tej pracy rozumiane szeroko - jako zmniejszenie zużycia energii elektrycznej do napędu przenośnika, do wytworzenia elementów i zespołów przenośnika, zaoszczędzenie energii elektrycznej przez wydłużenie trwałości elementów i zespołów przenośnika, a zwłaszcza taśmy, a także jako ograniczenie liczby pracowników obsługi i zwiększenie bezpieczeństwa ich pracy.

Doświadczenia w eksploatacji zastosowanych po raz pierwszy w kopalniach KGHM taśm przenośnikowych z linkami stalowymi

mgr inż. Andrzej Banaszak, mgr inż. Zbigniew Laska

W referacie przedstawiono charakterystykę Zakładów Górniczych Rudna, omówiono proces technologiczny, podano informację o strukturze odstawy z wykorzystaniem przenośników taśmowych. Podano genezę podjęcia decyzji o przeprowadzenie badań eksploatacyjnych taśm przenośnikowych z linkami stalowymi. Opisano przebieg badań jakim poddano taśmy przed zabudową, jak również zawarto wnioski z przeprowadzonych testów eksploatacyjnych.

Podstawy diagnozowania stanu przekładni zębatych napędu przenośników taśmowych

prof. dr hab. inż. Walter Bartelmus, dr inż. Radosław Zimroz

Dla sygnału drganiowego przyspieszeń drgań odbieranego ze ścianki przekładni zębatej omówiono własności tego sygnału jako źródła informacji o stanie przekładni zębatej. Omówiono wpływ czynników konstrukcyjnych, technologicznych, eksploatacyjnych i zmiany stanu na sygnał drganiowy stanu przekładni zębatej napędu przenośnika taśmowego. Przedstawiony został projekt systemu diagnostycznego dla stacji napędowej przenośnika taśmowego. Ocena stanu układu napędowego obejmuje: silnik elektryczny, przekładnię zębatą, bęben napędowy i bęben napinający. Na podstawie zarejestrowanych sygnałów diagnostycznych (sygnały elektryczne, drganiowe, pomiar temperatury węzłów łożyskowych) oraz pomocniczych (pobierany prąd i prędkość obrotowa wału wejściowego przekładni) określana będzie diagnoza stanu przekładni.

Problemy bezpiecznej eksploatacji przenośników taśmowych

mgr inż. Józef Koczwara

W referacie zawarte zostały wybrane problemy dotyczące bezpiecznej eksploatacji przenośników taśmowych. Przedstawiono wymagania dotyczące ich stosowania w świetle wymagań obowiązujących przepisów, zwrócono uwagę na najczęściej spotykane nieprawidłowości związane z ich eksploatacją. Ponadto przedstawiono zaistniałe wypadki i pożary związane z ruchem przenośników taśmowych oraz przedstawiono działania nadzoru górniczego zmierzające do poprawy bezpieczeństwa eksploatacji przedmiotowych przenośników.

Analysis model for determination of contact loads between tube-shaped conveyor belt of a pipe conveyor and carrier rolls

Prof. Eng. Daniela Marasová, CSc., Doc. Eng. Gabriel Fedorko, PhD., Doc. Eng. Karol Kubín, CSc., Eng. Vieroslav Molnár, PhD., Eng. Nikoleta Husáková, PhD.

The article deals with the design of analysis model for determination of the magnitude of the contact loads which are induced by the interaction of the pair of tube-shaped conveyor belt - carrier rolls. The finite element method /FEA/ was used by the creation of analysis model. Analysis model was created in a program Simulia - Abaqus. Obtained results will be the basis of research which is focused on the search of tube conveyor belt dynamic wear creation.

Czujnik do wykrywania źródeł pożarów przenośników taśmowych

dr inż. Jerzy Mróz, mgr inż. Marcin Małachowski, mgr inż. Adam Broja

W artykule scharakteryzowano produkty powstające w wyniku rozwoju źródła pożaru oraz dokonano wyboru detektorów najbardziej przydatnych do ich wczesnego wykrywania. Przedstawiono strukturę blokową oraz koncepcję konstrukcji czujnika wielodetektorowego. Opisano również funkcje i przetwarzanie sygnałów w czujniku ze szczególnym uwzględnieniem podwyższenia czułości oraz eliminacji fałszywych alarmów. Przedstawiono główne przyczyny pożarów związane z przenośnikiem taśmowym na podstawie badań w wielu krajach. Uwzględniając konstrukcję przenośników oraz ich lokalizację w wyrobiskach z przepływającym powietrzem przeanalizowano rozmieszczenie czujników dla najlepszego wykrywania pożarów. Opracowana konstrukcja czujnika oraz przeprowadzone badania i analizy będą podstawą do opracowania systemu wczesnego wykrywania źródeł pożarów przenośników taśmowych.

Badania parametrów charakterystycznych dla źródła powstającego pożaru przenośnika taśmowego

mgr Małgorzata Szczygielska, dr inż. Jerzy Mróz, dr inż. Stanisław Trenczek

W artykule przedstawiono charakterystykę taśm stosowanych w górnictwie oraz pożarów, których źródłem mogą być przenośniki taśmowe. Opisano badania rozkładu temperatury w konstrukcji przenośnika podczas symulowanych stanów awaryjnych. Scharakteryzowano również badania produktów gazowych powstających podczas degradacji termicznej próbek taśm przenośnikowych. Badania przeprowadzono na stanowiskach laboratoryjnych Instytutu Technik Innowacyjnych EMAG. Otrzymane wyniki oraz ich analiza posłużą do opracowania metody i urządzenia do wczesnego wykrywania źródeł pożarów przenośników taśmowych.

Prognozowanie emisji toksycznych produktów spalania z pożaru taśmy przenośnikowej

doc. dr hab. inż. Jan Wachowicz, dr inż. Tomasz Janoszek

Prewencja przeciwpożarowa jest zawsze związana z określonymi rygorami i kosztami. W polskim górnictwie każdy potencjalny pożar zaistniały w wyrobisku podziemnym jest poddawany analizie, przy czym rozpatrywane są szczegółowo czynniki prowadzące do jego powstawania, przebiegu i likwidacji. Efektem tych prac są wnioski i zalecenia, mające na celu zapobieganie w przyszłości podobnym pożarom.
Do grupy metod przeciwdziałania pożarom egzogenicznym należy zaliczyć prognozowanie zagrożenia pożarowego w oparciu o odpowiednio sformułowane modele prognostyczne, bazując na danych uzyskanych w drodze właściwego eksperymentu. Niniejszy artykuł jest kolejną próbą zaprezentowania modelu matematycznego w nawiązaniu do prac [11,8], przeznaczonego do prognozowania emisji toksycznych składników gazów pożarowych, wykorzystując wybrane parametry z kalorymetru stożkowego i sztolni pożarowej w zależności od prędkości strumienia powietrza niezależnego, składu chemicznego substancji organicznej w wyrobisku o zadanej geometrii. Wskazano także ważność tematyki związanej z pozyskiwaniem rozwiązania modelowego, które okazuje się przydatne w analizie i prognozowaniu zagrożeń związanych ze stosowaniem w kopalniach taśm przenośnikowych oraz innych materiałów, i wyrobów z tworzyw sztucznych, a tym samym powinno przyczynić się do poprawy bezpieczeństwa w kopalniach głębinowych.

 

Czasopismo Naukowo-Techniczne Górnictwa Rud „CUPRUM"
Nr 2 (55)/2010

Current practice in tailings ponds risk assessment

dr hab. inż. Witold Pytel

Current practice for risk assessment posed by surface tailings/waste storage facilities is presented. This involves current legislation and regulations applied in EU countries and over the world and the basics concerned with tailings impoundments design as well. It was proved that a current activity at the existing tailings impoundment structures is presently confined rather to field measurements, monitoring and surveillance understood as a basic source for a "real time risk assessment".

Geopolitical and economic risk assessment in the world mining investments

mgr Cezary Bachowski, dr inż. Jan Kudełko, dr inż. Janusz Nowak

Mining project is a high risk venture and its level depends on the stage of  advancement and its location (country, region). While evaluating the first stage of venture the special attention should be paid on political and economic environment of the country or region where the future project is located. World specialists agree that the project risk level is the highest during the first phase of implementation and reduces with its progress i.e. with acquisition of more data, the better prospection accuracy, enlarging the reserves, metals recovery or determining the necessary investment expenditures. The highest level of political risk will be in countries with unstable social, political and economic situation as well as in countries with high level of corruption. Many financial institutions and banks develop their own geopolitical risk analyses with regard of countries reach in natural resources. The most important elements which are evaluated include: foreign currency liquidity, transfer of financial means, safety of investment, export possibility of produced goods.

Klimatyzacja wyrobisk w kopalniach podziemnych

prof. dr hab. inż. Nikodem Szlązak, dr hab. inż. Jan Szlązak

W górnictwie podziemnym z każdym rokiem występują coraz trudniejsze warunki klimatyczne na stanowiskach pracy. W najbliższej przyszłości należy się liczyć z dalszym pogarszaniem tych warunków w wyniku schodzenia z eksploatacją na głębsze poziomy oraz w wyniku zwiększania koncentracji wydobycia. W artykule przedstawiono stan zagrożenia klimatycznego w polskich kopalniach. Omówiono źródła i sposoby dopływu strumienia ciepła do wyrobisk górniczych. Scharakteryzowano stosowane obecnie metody poprawy warunków pracy w kopalniach o dużym zagrożeniu temperaturowym. W oparciu o wdrażane systemy klimatyzacji w polskich kopalniach określono kierunki rozwoju klimatyzacji.

Stanowiskowe i osobiste środki ochrony przed zagrożeniem termicznym w górnictwie podziemnym

dr inż. Sławomir Gajosiński, prof. dr hab. inż. Zbigniew Królicki

W artykule przedstawiono stosowane rozwiązania ograniczające zagrożenie cieplne na stanowiskach operatorskich w kopalniach. Scharakteryzowano sposoby oparte na klimatyzacji zamkniętych kabin operatorskich. Dokonano oceny skuteczności takich rozwiązań oraz porównano z systemami klimatyzacji otwartej, polegającej na nawiewie ochłodzonego powietrza, w kierunku nieosłoniętego stanowiska operatorskiego.Alternatywę dla obecnie stosowanych rozwiązań klimatyzacji stanowiskowej mogą stanowić kamizelki chłodzące, z własnym, autonomicznym, źródłem chłodu lub kamizelki podłączone do zewnętrznego generatora zimna. W artykule zamieszczono charakterystykę takich rozwiązań, stosowanych w innych gałęziach przemysłu i techniki. Przedstawiono efekty działania oraz wymagania dla ich skutecznej pracy, wynikające z dotychczasowych testów i doświadczeń.

Ocena własności transportowych i migracyjnych mieszanin drobnofrakcyjnych do doszczelniania zrobów zawałowych w aspekcie ich własności reologicznych

dr inż. Grzegorz Strozik

Obszary zrobów poeksploatacyjnych pozostawione bez wypełnienia podsadzką stanowią z jednej strony strefy zagrożone intensywnymi deformacjami powierzchni, a z drugiej obszary występowania pustek podziemnych o znacznej objętości, które mogą zostać wypełnione odpadami lub innymi zbędnymi substancjami. Do takich należą między innymi zasolone wody z odwadniania kopalń. W artykule przedstawiono wyniki badań laboratoryjnych parametrów przepływu w rurociągach i rozpływu w gruzowisku zawałowym mieszanin sporządzonych z wybranych rodzajów popiołów lotnych energetycznych i słonych wód kopalnianych. Celem Autora było między innymi przedstawienie znaczenia rodzaju zastosowanego popiołu lotnego i  koncentracji części stałych na parametry przepływu mieszanin do doszczelniania zrobów w rurociągach i rozpływu w gruzowisku zawałowym. Przeanalizowano 16 rodzajów mieszanin sporządzonych z 4 rodzajów popiołów lotnych. W drugiej części pracy przedstawiono próbę oceny własności migracyjnych mieszanin drobnofrakcyjnych poprzez analizę warunków przepływu przez pojedynczą szczelinę o prostokątnym przekroju w oparciu o równania ruchu cieczy Binghama między płytami równoległymi.

 

Czasopismo Naukowo-Techniczne Górnictwa Rud „CUPRUM"

Nr 1 (54)/2010

Próby eksploatacyjne kombajnu MH-620 podczas wykonywania robót chodnikowych w warunkach kopalni Lubin

dr inż. Janusz Młynarczyk, dr inż. Leszek Ziętkowski

Wykonywanie robót chodnikowych z wykorzystaniem mechanicznego urabiania kombajnem jest technologią, która może zastąpić metodę tradycyjną urabiania materiałem wybuchowym. Z technicznego punktu widzenia oczekiwania związane z zastosowaniem nowej metody to uzyskiwanie większych postępów wykonywanych wyrobisk oraz wzrost bezpieczeństwa pracy. W ujęciu ekonomicznym oczekiwana jest wyższa efektywność stosowania kombajnu wobec metody tradycyjnej. W 2009 roku w kopalni Lubin rozpoczęły się próby eksploatacyjne kombajnu MH-620, którym wykonywano roboty chodnikowe. Prace w chodnikach Z-702/Z-701 realizowała PeBeKa Lubin. Artykuł przedstawia przebieg prac związanych z przygotowaniem kombajnu do realizacji ww. prac oraz przebieg samych prób eksploatacyjnych. Na podstawie informacji zebranych w trakcie prób przedstawiono również wstępną ocenę efektów pracy kombajnu i osiąganą przez niego wydajność urabiania.

Rekonstrukcja i rozbudowa sieci wentylacyjnej kopalń KGHM Polska Miedź S.A.
dla eksploatacji złoża głębokiego

dr inż. Franciszek Rosiek, dr inż. Marek Sikora, dr inż. Jacek Urbański, mgr inż. Wiesław Augustyn, mgr inż. Zbigniew Sadecki

W artykule omówione zostały dotychczasowe badania oraz analizy w zakresie możliwości zapewnienia wentylacji i klimatyzacji w rejonie projektowanej eksploatacji złoża Głogów Głęboki-Przemysłowy. Przedstawione zostały zasadnicze problemy wentylacyjno-klimatyczne wynikające z przyjętych koncepcji udostępnienia tego obszaru.

Identyfikacja warunków eksploatacyjnych na potrzeby oceny stanu przekładni zębatych pracujących w warunkach kopalni podziemnej rud miedzi

dr inż. Radosław Zimroz, dr inż. Robert Król, prof. dr hab. inż. Walter Bartelmus

W pracy podjęto dyskusję w zakresie analizy zmienności warunków przenośnika taśmowego pracującego w realiach kopalni podziemnej rud miedzi w mieszanym systemie odstawy. Wykazano istnienie zmienności obciążeń o dużym zakresie, co ma bezpośredni wpływ na proces diagnozowania układów napędowych tych przenośników. Badania przeprowadzono wykorzystując funkcjonujący w kopalni system monitorowania prądów pobieranych przez silniki oraz przy użyciu sprzętu i oprogramowania do wyznaczania tzw. profilu prędkości, tj. zmian prędkości obrotowej wału w funkcji czasu.

Tensometryczny przetwornik typu „inkluzja sztywna" do pomiaru zmian naprężeń w górotworze

mgr inż. Mieczysław Haładewicz

Przedstawiono wyniki prac badawczych KGHM Cuprum sp. z o.o. - CBR, w ramach których opracowano, wykonano i przebadano tensometryczny przetwornik do ciągłych pomiarów zmian naprężeń in situ w górotworze skalnym. Przetwornik ten należy do grupy przetworników ze „sztywną inkluzją", które charakteryzują się tym, że zbudowane są z materiału o module sprężystości E_s wielokrotnie większym niż skała. W artykule opisano budowę przetwornika, gdzie pokazano sposób zamontowania tensometrów i elektroniki wewnątrz stalowego cylindra pomiarowego oraz wygląd rzeczywisty wykonanych modeli. Przedstawiono główne dane techniczne oraz otrzymane charakterystyki prądu wyjściowego przetwornika w funkcji naprężenia w próbce skalnej i aluminiowej. Artykuł podaje proponowane sposoby przesyłu sygnału z przetwornika do systemów dyspozytorskich, istniejących w kopalniach LGOM.

Zmiany sił osiowych w żerdziach kotew rozprężnych na tle aktywności sejsmicznej w polach A oraz G oddziału G-23 ZG „Polkowice-Sieroszowice"

dr inż. Maciej Madziarz, mgr inż. Rafał Dębkowski, mgr inż. Marcin Szpak

W artykule przedstawiono warunki, przebieg oraz wyniki kompleksowych badań wpływu wstrząsów górotworu na stateczność stropu zabezpieczonego obudową kotwową, w których skoncentrowano się na pomiarze dynamicznych obciążeń oddziaływujących na kotwy rozprężne w wyniku propagacji fali sejsmicznej po wstrząsach górniczych. Badania prowadzono na przełomie lat 2006/2007 w oddziale G-23 kopalni „Polkowice-Sieroszowice".

Możliwości zasiedlenia roślinami energetycznymi nieczynnych składowisk odpadów z flotacji rud miedzi

mgr inż. Wanda Tasz, prof. dr hab. Leszek Kordas

W artykule przedstawiono wstępne wyniki badań (z jednego okresu wegetacyjnego), pilotażowego doświadczenia polowego, zlokalizowanego na składowisku odpadów z flotacji rud miedzi nr 1 w Iwinach, kolo Bolesławca. Celem pracy była próba określenia wpływu modyfikacji dodatkami organiczno-mineralnymi odpadów flotacyjnych oraz sposobu uprawy na tych odpadach, wybranych roślin energetycznych takich jak: miskant (Miscanthus giganteus), spartina (Spartina pectinata), słonecznik (Helianthus tuberosus) i wierzba (Salix viminalis) oraz dwóch mieszanek nasion traw i roślin motylkowych na ich wzrost i rozwój. Do rewitalizacji odpadów z flotacji rud miedzi, użyto materiałów organiczno-mineralnych (słoma zbożowa, trociny i pospółka). Materiały te oraz ich kombinacje, posłużyły jako główne dodatki do reaktywacji biologicznej martwych odpadów.  W wyniku dodania organiczno-mineralnych materiałów, powstało sześć różnych podłoży (I - VI), zwanych obiektami i jedno kontrolne (obiekt 0), dla celów porównawczych, utworzone na samych tylko odpadach flotacyjnych. Wszystkie zastosowane dodatki wpłynęły pozytywnie na plonowanie roślin, zwiększając plon suchej masy od 41,8% (obiekt VI - odpad + słoma + trociny), do 200,4% (obiekt I - odpad + pospółka), w porównaniu do obiektu 0. Spośród badanych roślin energetycznych, bez względu na zastosowane dodatki do odpadu, najwyżej plonowała Spartina pectinata (średnio 80,43 g·m^-2), a następnie Helianthus tuberosus (średnio 56,66 g·m^-2) oraz Miscanthus giganteus (średnio 56,42 g·m^-2). Zdecydowanie najniższe plony uzyskano z uprawy Salix viminalis (11,38 g·m^-2) i mieszanki nr 2 (22,83 g·m^-2).

 

Czasopismo Naukowo-Techniczne Górnictwa Rud „CUPRUM"

Nr 3,4 (52, 53) /2009

Wpływ zmian czasowych parametrów aerologicznych na bezpieczeństwo i ekonomikę przewietrzania kopalń podziemnych

prof. dr hab. inż. Andrzej Strumiński, dr inż. Barbara Madeja-Strumińska

Praca obejmuje wybrane zagadnienia związane z problemem wpływu zmian czasowych parametrów aerologicznych na ekonomikę i bezpieczeństwo przewietrzania kopalń podziemnych. Podano m.in. główne zasady przewietrzania wyrobisk górniczych w świetle przepisów bhp oraz przedstawiono analizę struktur kopalnianych sieci wentylacyjnych ze szczególnym uwzględnieniem sieci oddziałowych. W szerokim zakresie omówiono podstawowe parametry aerologiczne charakteryzujące kopalnie podziemne, tj.: strumienie objętości powietrza, opory aerodynamiczne wyrobisk, dyssypacje energii i mocy użytecznej, ciągi naturalne generowane w rejonach wentylacyjnych i pojedynczych wyrobiskach, potencjały aerodynamiczne, parametry punktów pracy wentylatorów oraz właściwości atmosfery kopalnianej. Podano charakterystyki niektórych zagrożeń aerologicznych w kopalniach węgla kamiennego i rud miedzi. Zaprezentowano deterministyczne i probabilistyczne modele matematyczne zmian czasowych głównych parametrów aerologicznych kopalnianych sieci wentylacyjnych oraz zasady kompleksowej analizy tych zmian pod kątem bezpieczeństwa i ekonomiki przewietrzania. W szczególności przedstawiono m.in. ocenę skuteczności i pewności przewietrzania kopalń podziemnych oraz ocenę zmian składu atmosfery zrobowej. Większość zagadnień przedstawionych w niniejszej pracy została poparta przykładami wziętymi z praktyki górniczej kopalń węgla i rud miedzi.